Si voles ridere, lege Utopiam

Consideraciones en torno al humor filosófico en Utopía, de Thomas More

Autores/as

DOI:

https://doi.org/10.24310/contrastes.30.2.2025.17618

Palabras clave:

Utopía, Thomas More, Erasmo, Humor, Sátira

Resumen

En la huella de la Stultitiae Laus de su gran amigo Erasmo, More no concebirá su obra más potente y original, Utopía, como una obra “seria”, sino como un “librillo” jocoso y “festivo”, destinado a expresar verdades a través de la via diversa de la risa. De este modo, la obra de 1516 se inscribiría en la rica tradición de la sátira clásica, en general, y de la “sátira menipea” (sobre todo lucianesca), caracterizada por su fuerte impronta “erudita”, es decir, filosófica, en particular. En el presente trabajo me propongo, pues, en primer lugar, identificar los principales pasajes de Utopia dotados de una intención y un contenido explícitamente cómicos, para, luego, intentar interpretarlos y articularlos (entre sí y dentro de la trama total de la obra). De este modo, espero poder realizar algunas consideraciones tentativas acerca cuál sería la significación del humor para la filosofía según la perspectiva de nuestro autor.

Descargas

Los datos de descarga aún no están disponibles.

Referencias

CICERO, M. T. (2007), De oratore. Düsseldorf: Artemis & Winkler.

ERASMUS (1780), ΜΩΡΙΑΣ ΕΓΚΩΜΙΟΝ sive Stultitiae Laus. Basileae: G. Haas, ex Officina J. J. Thurneisen.

ERASMUS (1922), Opvs Epistolarvm. Tom. IV. Oxford: Oxford University Press.

ERASMUS (1992), Opvs Epistolarvm. Tom. II. Oxford: Oxford University Press.

HORATIVS (1959), Opera. Berlin: Walter de Gruyter.

JUVENAL (1996), Sátiras. Madrid: Consejo Superior de Investigaciones Científicas.

LUCIANUS (1506), Luciani viri quam dissertissimi compluria opuscula longe festivissima ab Erasmo Roterodamo et Thoma Moro interpretibus optimis in latinorum linguam traducta hac sequentum serie. Parijs: J. Badius Ascensius.

LUCIANUS (1972), Opera. Tomus I. Oxford: Oxford University Press.

LUCIANUS (1974), Opera. Tomus II. Oxford: Oxford University Press.

PLATONE (2009), Repubblica. Testo greco a fronte. Milano: Bompiani.

PRÉVOST, A. (1978), L’Utopie de Thomas More. Paris: Mame.

QUINTILIANUS, M. F. (1996), Instititionis Oratoriae. Pars Altera. Libros IV-VI continens. Tomus II. Salamanca: Publicaciones de la Universidad Pontificia de Salamanca.

Bibliografía secundaria:

ATTARDO, S. (1994), Linguistic Theories of Humor. Berlin/New York: Mouton de Gruyter.

BAJTÍN, M. (2003), Problemas de la poética de Dostoievski. México: FCE.

BERGER, A. A. (1997), The Art of Comedy Writing. New Brunswick/London: Transaction Publishers.

BERGSON, H. (1985), La risa. Madrid: Sarpe.

CASTILLO GARCÍA, C. (1971), «Tópicos de la sátira romana», Cuadernos de filología clásica, 2, pp. 147-163.

CURTRIGHT, T. (2014), «Thomas More on Humor», Logos, 17 (1), pp. 13-35. DOI: https://doi.org/10.1353/log.2014.0009

ELLIOTT, R. C. (1963), «The Shape of Utopia», ELH, 30 (4), pp. 317-334. DOI: https://doi.org/10.2307/2871908

FLORES, A. B. (Coord.) (2014), Diccionario crítico de términos del humor y breve enciclopedia de la cultura humorística argentina. Córdoba: Universidad Nacional de Córdoba.

FREYE, N. (1944), «The Nature of Satire», University of Toronto Quarterly. 14 (1), pp. 75-89. DOI: https://doi.org/10.3138/utq.14.1.75

GRANADA, M. A. (2017), «Introducción. La Utopía de Tomás Moro y Erasmo: Una empresa común entre 1509 y 1516», en T. Moro, Utopía. Madrid: Tecnos, pp. CVI-CLI.

GREENBERG, J. (2019), The Cambridge Introduction to Satire. Cambridge: Cambridge University Press. DOI: https://doi.org/10.1017/9781139343251

HALL, N. (1990), «Henry Patenson - Sir Thomas More’s Fool», Moreana, XXVII (101-102), pp. 75-86. DOI: https://doi.org/10.3366/more.1990.27.1-2.10

HEISERMAN, A. R. (1963), «Satire in the Utopia», PMLA, 78 (3), pp. 163-174. DOI: https://doi.org/10.2307/460858

LAKE PRESCOTT, A. (1999), «Humour and satire in the Renaissance», en G. P. Norton (Ed.), The Cambridge History of Literary Criticism. Cambridge: Cambridge University Press, pp. 284-291. DOI: https://doi.org/10.1017/CHOL9780521300087.030

LEACOCK, S. (1935), Humor. Its Theory and Technique. New York: Dodd, Mead & Company.

LOGAN, G. (1989), «The Argument of Utopia», en J. C. Olin (Ed.). Interpreting Thomas More´s Utopia. New York: Fordham University Press, pp. 7-35. DOI: https://doi.org/10.1515/9780823295890-003

OLIN, J. C. (1979), «The Praise of Folly», en J. C. Olin, Six Essays of Erasmus. New York: Fordham University Press, pp. 49-56.

STAPLETON, T. (2020), The Life and Illustrious Martyrdom of Sir Thomas More. Dallas: CTMS Publishers.

SULS, J. (1983), «Cognitive Processes in Humor Appreciation», en P. E. MCGHEE y J. H. GOLDSTEIN (Eds.), Handbook of Humor Research. Vol. 1. New York/Berlin/Heidelberg/Tokyo: Springer Verlag, pp. 39-57. DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-4612-5572-7_3

WILSON, N. G. (1992), «The Name Hythlodaeus». Moreana, XXIX (110), p. 33. DOI: https://doi.org/10.3366/more.1992.29.2.6

WOODEN, W. W. (1972), «Thomas More and Lucian: A Study in Satiric Influence and Technique». Sudies in English, 13, pp. 43-57.

WOODEN, W. W. (1979), «The Wit of Thomas More’s Utopia», en Studies in the Humanities, 7 (2), pp. 43-51.

Descargas

Publicado

2025-11-05

Dimensions

PlumX

Número

Sección

Artículos

Cómo citar

Si voles ridere, lege Utopiam: Consideraciones en torno al humor filosófico en Utopía, de Thomas More. (2025). Contrastes. Revista Internacional De Filosofía, 30(2). https://doi.org/10.24310/contrastes.30.2.2025.17618